دکتر عباس باقری مدرس دانشگاه فرهنگیان بهشهر

                      به نام خدا، قسمت اول

روستا ونقش آن درتوسعه کشور

مقدمه:ایران  با وسعت 1648195 کیلومتر مربع(1/1 در صد جهان) در بین کشورهای دنیا در رده کشورهای وسیع جهان می باشد( از حدود 232 کشور جهان 214 کشور کوچکتر از ایران وفقط 17 کشور بزرگتر از ایران می باشند) همچنین کشورمان با قدمت چند هزار ساله (اولین روستاها در کشورمان دارای قدمت بیش از 10000 هزار سال می باشند)از محیط جغرافیای متنوعی برخوردار می باشد .

دکتر عباس باقری مدرس دانشگاه فرهنگیان بهشهر است وی درمقاله ای که به ماهنامه پیام شورا ارسال داشته حاصل پژوهشهای خودرادرزمینه روستا ونقش آن درتوسعه کشور بیان داشته است مقاله لزوما دیدگاههای این محقق را مطرح می نماید ما آنراتنهابه لحاظ بررسی محققانه جایگاه روستا در رشد وتوسعه جامعه درماهنامه چاپ نمودیم که ازنظرگرامیتان می گذرد.

                      به نام خدا، قسمت اول

روستا ونقش آن درتوسعه کشور

مقدمه:ایران  با وسعت 1648195 کیلومتر مربع(1/1 در صد جهان) در بین کشورهای دنیا در رده کشورهای وسیع جهان می باشد( از حدود 232 کشور جهان 214 کشور کوچکتر از ایران وفقط 17 کشور بزرگتر از ایران می باشند) همچنین کشورمان با قدمت چند هزار ساله (اولین روستاها در کشورمان دارای قدمت بیش از 10000 هزار سال می باشند)از محیط جغرافیای متنوعی برخوردار می باشد . تنوع  منابع وقدمت کشورمان زمینه شکل گیری اشکال مختلف زندگی یعنی کوچ نشینی ،روستا نشینی ودر نهایت شهرنشینی را فراهم اورده است (خدا انسان را بوجودآورده ،انسان روستا را وروستا شهر های اولیه را)با مطالعه اسناد ومدارک گونا گون می توان عنوان نمود، علیرغم اینکه روستا به اعتقاد بسیاری ازتحلیل گران توسعه ،عنوان مادرشهرها محسوب می گردد، دردوره های مختلف توسط دست اندرکاران مورد کم توجهی قرارگرفته وبا وجود همه توان وظرفیت درنواحی روستایی روزبروزازشرایط مطلوب فاصله گرفته است .در این راستا با توجه به اینکه امروزه مسئولین کشورمتوجه این امرخطیریعنی نقش نواحی روستایی درتوسعه کشورشده اند واین موضوع برای دست اندرکاران وبرنامه ریزان کشورروشن شده است که تحقّق پایدارکشورمان در گروه توسعه درهمه ابعاد درمناطق شهری وخصوصاً درنواحی روستایی می باشد وکم توجهی به نواحی روستایی موجب فاصله گرفتن ازفرآیند توسعه وایجاد شکاف بین نواحی شهری وروستایی می گردد. مایکل توداروازبزرگان مطالعات توسعه وتوسعه روستایی اعتقاد دارد که  توسعه روستایی زمینه سازتوسعه شهری ودرنهایت توسعه ملّی می باشد.همچنین میسرا یکی دیگر ازتحلیل گران مطالعات روستایی اعتقاد دارد که ریشه تمامی مشکلات وعقب ماندگی مانند فقرگسترده ،نابرابری ،بیکاری و... ریشه در عدم توجه به مناطق روستایی دارد.

با توجه به مقدمه فوق جا دارد  که عنوان نمایم کشورمان ایران با وسعت مذکوروتنوع گسترده منابع (طبیعی وانسانی) زمینه استقرارسکونتگاههای مختلف روستایی درنواحی ساحلی ،جلگه ای ،کوهپایه ،جنگلی ،کوهستانی ،کویری و... را بوجود آورده است لذابا توجه به حساسیت اکوسیستم و شکنندگی شرایط اجتماعی واقتصادی ،سیاسی وزیست محیطی نواحی روستایی درمقابل نواحی شهری جا دارد که مدیران محلی اعضاء محترم شوراهای اسلامی و دهیاران در کنار قوانین ودستورالعمل های اجرائی ،نسبت به مباحث نظری وتئوری علمی چون( روستا ،توسعه ، توسعه پایدار، توسعه روستایی ،ابعاد توسعه روستا،شاخص های توسعه روستایی ،برنامه ریزی روستایی ،استراتژی ها وراهبرد های توسعه روستایی،جایگاه روستا در برنامه ریزیهای کلان  وتوسعه کشور، اجزاءروستا ،طرح های توسعه روستایی،گردشگری روستایی ،اشکال روستا،نحوه مطالعه روستا،جایگاه مدیریت محلی شورا ودهیاری در توسعه روستا ،مدیریت روستایی قبل وبعد انقلاب،سطح بندی سکونت گاههای روستایی (حوزه ،منظومه ومجموعه)،شناسایی منابع روستایی،نقش فناوری در پیشبرد کارمدیران محلی ،اطلاع از نتایج تحقیات دانشگاهی که در باره اثرات طرح هادی در نواحی روستایی وهمچنین تحقیقاتی که در باره عملکرد مدیران روستایی خصوصاً دهیاران انجام گرفته و بسیاری از مباحث دیگرقرار گیرند.  این نکات با هدف تبادل افکار ودانش آفزایی طی سلسله مقالاتی و با هدف در همتنیدگی فکر وعمل در اختیار مدیران محلی قرار گیرد ودر نهایت نتیجه آن زمینه رشد وترقی نواحی روستایی ومتعاقب آن نواحی شهری ودر مقیاس کلان کشورمان فراهم آید.

طرح مسئله و  اهمیت وضرورت توجه به نواحی روستایی:

اهمیت وضرورت مطالعه روستا

مسائل و چالش ها ی نواحی روستایی

  • نقش روستاها در تآمین نیازهای اساسی جامعه  85 درصد

تعدا د روستاها در سال  1335 حدود 120000 امروزه حدود 65000

  • از بعد انسانی  در سرشماری سال  1390 حدود(22000000 ) 6/28 درصد در روستا

جمعیت روستاها در سال 1335 حدود 4/71 درصد

ولی امروزه حدود 6/28 (معکوس شد)

  • نقش روستاها در ایجاد اشتغال -23 درصد اشتغال  کشور در روستاها قرار دارد

تعداد شهرها در سال 1335 حدود199

امروزه 1331

  • نقش روستاها در تولید ناخالص ملی GNP

ناپایداری شاخص ها  در روستاها( نیروی جوانی،درآمد،کار آفرینی،اشتغال و...)

  • نقش روستاها در تولید مواد اولیه صنایع 80  درصد

فشار بیش از حد بر روی زمین (فرسایش خاک ،کاهش بازدهی ،کمبود درآمد و... نتیجه آن مهاجرت

  • از نظر نقش روستاها در خود کفایی اقتصادی ،سیاسی

اراضی کوچک وپراکنده

  • وجود بخش وسیعی از میراث،اماکن با ارزش کشور در نواحی روستایی

بهره وری پایین ( روش های سنتی در مراحل مختلف)

  • از نظر امنیتی وسیاسی  ومشارکت روستائیان در توسعه کشور

عدم تناسب بین هزینه ودرآمد (نهاده ها ودر امد ها)

  • از دیدگاه عدالت اجتماعی ،کاهش فقر ،کاهش نابرابری و...

عدم استفاده از تمام ظرفیت های روستا

  • از لحاظ محیط طبیعی 80 الی 85 درصد عرصه طبیعی (جنگل ،مرتع ،منابع اب و...) در محدوده روستا ها قرار دراد

وابستگی شدید روستا به کمک های مالی دولتی

  • نقش کشاورزی درصادرات غیر نفتی با حدود 36 درصد وتآمین ارزآوری برای کشور و...

ضعف در فرآوری تولیدات روستایی (خام فروشی – صنایع تبدیلی)

نبود سازمان های مردم نهاد NGO یا (سمن )

روستا تبدیل به گریزگاه ( نیروی انسانی ،سرمایه ،دانش و.... شد)

با مطالعه موارد فوق این سئوال اساسی ایجاد می شود که آیانباید روستا ،نواحی روستایی ،ظرفیت های روستاها ،جمعیت روستایی و... مورد توجه جدی قرار گیرد؟

منابع:

1.    طالب، مهدی (1371) مدیریت روستایی ایران، انتشارات دانشگاه تهران

2.    غفاری، سید رامین (1388) مقدمه ای بر برنامه ریزی سکونتگاههای روستایی ،انتشارات دانشگاه آزاد

3.    مرکز آمار، سرشماری عمومی نفوس ومسکن، سال های 1385 و1390

4.    مولائی هشجین، نصرالله (1390) چالش ها وراهکارهای مدیریت روستایی ،دانشگاه ازاد اسلامی رشت

5.    مایکل تودار، ترجمه غلامعلی فرجادی(1364) توسعه اقتصادی در جهان سوم

دکتر عباس باقری-      مدرس دانشگاه فرهنگیان استان مازندران –ادامه دارد

کد مطلب : ۴۲۹  / گروه :  / ۰۱ شهریور ۱۳۹۴  /  بازدید : ۱۹۹۵

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

آمار سایت

امروز315
دیروز 815
جمع 782940
        
 کلیه حقوق برای پایگاه شورای اسلامی استان مازندران محفوظ است - طراحی ، اجرا و پشتیبانی : مازندنت